Bismarck ve Beveridge sağlık sistemlerini temel özellikleriyle karşılaştırınız.
Cevabımı yazarak çalışmak istiyorum
Klavyeyle: Boşluk kartı çevirir, 1 2 3 değerlendirir.
Senin cevabın
Kısa cevap
Bismarck modeli çalışan ve işveren primleriyle finanse edilen, özerk hastalık fonlarına dayanan bir sosyal sağlık sigortası modelidir. Beveridge modeli ise genel vergiyle finanse edilen, vatandaşlık veya ikamete dayalı evrensel kapsam sağlayan ve hizmeti ağırlıklı olarak kamunun sunduğu ulusal sağlık hizmeti modelidir. Temel ayrım hak kazanmanın dayanağındadır: prim ödeme ilişkisi ile vatandaşlık.
Karşılaştırma
| Ölçüt | Bismarck | Beveridge |
|---|---|---|
| Finansman | Çalışan ve işveren primi | Genel vergi |
| Kapsam | Prim ödeyenler ve bakmakla yükümlü olunanlar | Evrensel |
| Fon yönetimi | Özerk hastalık fonları | Devlet |
| Sunum | Karma | Ağırlıklı kamu |
| Örnek ülkeler | Almanya, Fransa, Hollanda, Japonya | Birleşik Krallık, İsveç, İspanya, İtalya |
Ana noktalar
- Köken: Bismarck – Almanya 1883 Hastalık Sigortası Kanunu; Beveridge – 1942 Beveridge Raporu ve 1948'de kurulan NHS.
- Finansman ve hak kazanma: Prim ve çalışma ilişkisine karşı vergi ve vatandaşlık veya ikamet; Bismarck'ta gelir kaynağı ücrete bağlı olduğundan işgücü maliyetini artırır.
- Sunum: Bismarck'ta kamu, özel ve kâr amacı gütmeyen sağlayıcılardan oluşan karma yapı; Beveridge'de ağırlıklı kamu sunumu ve kapı tutucu pratisyen hekim.
- Yönetişim: Bismarck'ta sosyal tarafların (işçi-işveren) yönettiği özerk fonlar ve korporatist pazarlık; Beveridge'de bakanlık ve parlamento üzerinden merkezi hesap verebilirlik.
- Güçlü ve zayıf yanlar: Bismarck seçim özgürlüğü ve yüksek kaynak sağlar ama idari maliyeti yüksektir; Beveridge maliyet kontrolü ve hakkaniyet sağlar ama bekleme listeleri ve bütçe kısıtı sorunu yaşar.
- Değerlendirme: Saf model yoktur; Bismarck ülkeleri vergiyle kapsamı genişletmekte, Beveridge ülkeleri iç piyasa ve satın alıcı-sağlayıcı ayrımı getirmektedir. Üçüncü model olarak Semashko da anılmalıdır.
Türkiye boyutu
GSS ile Bismarck tipi bir finansman kurulmuştur. Ancak bütçe katkısı, primi devletçe ödenen yoksullar ve hizmet sunumunda kamunun ağırlığı nedeniyle Türkiye karma bir sistemdir.
Sınav ipucu
Tabloyla yetinmeyin. Sonuç paragrafında melezleşme ve Türkiye'nin konumu tartışılırsa analitik derinlik gösterilmiş olur.
Bağlantılı kavramlar
Semashko modeliSağlık finansmanı yöntemleriGenel Sağlık Sigortası
Derinleşmek için
- WHO European Observatory, Health Systems in Transition serisi
- AÖF Sağlık Ekonomisi, Ünite 3