Sağlık sistemi fonksiyonları nelerdir?
Cevabımı yazarak çalışmak istiyorum
Klavyeyle: Boşluk kartı çevirir, 1 2 3 değerlendirir.
Senin cevabın
Kısa cevap
Dünya Sağlık Örgütü'nün 2000 yılı Dünya Sağlık Raporu, her sağlık sisteminin dört temel fonksiyonu yerine getirdiğini öne sürer: hizmet sunumu, kaynak yaratma, finansman ve yönetişim (stewardship). Bu fonksiyonlar birbirine bağlıdır ve sistemin üç amacına, yani sağlık düzeyi, yanıt verebilirlik ve finansal katkıda hakkaniyete hizmet eder. Yönetişim, diğer üç fonksiyonu yönlendiren üst fonksiyondur.
Karşılaştırma
| Fonksiyon | Alt bileşenler | Temel soru |
|---|---|---|
| Hizmet sunumu | Kişisel ve kişiye yönelik olmayan hizmetler | Hizmet nerede, kim tarafından, nasıl üretilir? |
| Kaynak yaratma | İnsan gücü, fiziki sermaye, ilaç, bilgi | Gelecekteki kapasite nasıl oluşturulur? |
| Finansman | Gelir toplama, havuzlama, satın alma | Kim öder, risk nasıl paylaşılır? |
| Yönetişim | Politika, düzenleme, izleme, koordinasyon | Sistemi kim, hangi kurallarla yönlendirir? |
Ana noktalar
- Hizmet sunumu (service provision): Kişisel tedavi hizmetleri ile toplum düzeyindeki koruyucu, kişiye yönelik olmayan hizmetleri kapsar; sistemin en görünür çıktısıdır.
- Kaynak yaratma (resource generation): İnsan gücü, bina ve donanım, ilaç ve bilgi üretimine yapılan yatırımdır; uzun vadeli kapasiteyi belirler ve sunuma girdi sağlar.
- Finansman: Gelir toplama, risk havuzlama ve hizmet satın alma alt fonksiyonlarından oluşur; kimin ne kadar ödeyeceğini ve kaynağın nasıl dağıtılacağını belirler.
- Yönetişim veya gözetim: Politika belirleme, düzenleme, performans izleme ve aktörler arası koordinasyondur; raporda nüfusun refahının özenli ve sorumlu biçimde yönetilmesi anlamında kullanılır.
- İlişkisellik: Yönetişim diğer üç fonksiyonu çerçeveler; finansman ve kaynak yaratma hizmet sunumunu besler; hepsi birlikte amaçlara ulaşmayı sağlar.
- Değerlendirme: Çerçeve, sistemleri yapı yerine işlev üzerinden karşılaştırmayı mümkün kılmıştır; ancak fonksiyonlar arası sınırın soyut kaldığı ve uygulamaya dönük yol göstermediği eleştirilmiştir.
Türkiye boyutu
Sağlıkta Dönüşüm Programı'nda finansman SGK'da, sunum büyük ölçüde Sağlık Bakanlığı'nda toplanmış; Bakanlık düzenleyici ve gözetim rolünü de üstlenmiştir. Yönetişim ile sunumun aynı kurumda birleşmesi çıkar çatışması tartışmasına konu olur.
Sınav ipucu
Dört fonksiyonu sayıp geçmeyin; finansmanın üç alt fonksiyonunu ve yönetişimin üst konumunu açıklayın. Fonksiyonları amaçlarla ilişkilendiren kısa bir şema puan kazandırır.
Bağlantılı kavramlar
DSÖ yapı taşlarıKontrol düğmeleriStratejik satın alma
Derinleşmek için
- WHO, World Health Report 2000
- Murray ve Frenk (2000), Bulletin of the WHO