224 sayılı Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkında Kanun nedir? Açıklayınız.
Cevabımı yazarak çalışmak istiyorum
Klavyeyle: Boşluk kartı çevirir, 1 2 3 değerlendirir.
Senin cevabın
Kısa cevap
224 sayılı Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkında Kanun, Ocak 1961'de kabul edilen ve sağlığı bir hak, sağlık hizmetini devletin ödevi sayan sosyal devlet anlayışının sağlıktaki karşılığıdır. Kanun herkesin eşit, sürekli ve ücretsiz ya da düşük maliyetli hizmet almasını; koruyucu ve tedavi edici hizmetlerin sağlık ocağı temelinde, bölge tabanlı ve ekip anlayışıyla bütünleşik sunulmasını öngörmüştür.
Ana noktalar
- Bağlam: 27 Mayıs 1960 sonrası planlı kalkınma ve sosyal devlet anlayışı; 1961 Anayasası sağlığı devletin görevi olarak tanımlamış, Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı koruyucu hizmetlere öncelik vermiştir.
- Kabul: Millî Birlik Komitesi döneminde, sivil yönetime geçişten hemen önce 5 Ocak 1961'de kabul edilmiş, 12 Ocak 1961'de Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
- Mimarı: Dönemin Sağlık Bakanlığı Müsteşarı Nusret Fişek; kanunun düşünsel ve teknik çerçevesini o hazırlamıştır.
- Örgüt modeli: Sağlık evi, sağlık ocağı, ilçe ve il hastanesi kademeleri; nüfusa göre tanımlanmış bölgeler ve ekip çalışması.
- Temel ilkeler: Hizmetin programa bağlanması, eşitlik, sürekli ve bütünleşik hizmet, halkın katılımı, personelin tam gün çalışması ve kamu sağlık hizmetlerinin tek elde toplanması.
- Yayılma takvimi: Hizmetin 15 yıl içinde bütün ülkeye yaygınlaştırılması hedeflenmiş; uygulama 1963'te Muş'ta başlamış, ancak hedef süre içinde tamamlanamamıştır.
- Değerlendirme: Kâğıt üzerinde Alma-Ata'dan (1978) önce temel sağlık hizmetleri anlayışını öngören ileri bir modeldir; finansman, insan gücü ve siyasi sahiplenme eksikliği nedeniyle tam uygulanamamıştır.
Türkiye boyutu
Kanun yürürlükten kaldırılmamıştır; ancak aile hekimliğine geçişle birlikte sağlık ocağı temelli yapısı fiilen sona ermiştir.
Sınav ipucu
Cevabı bağlam, kabul, ilkeler, uygulama ve değerlendirme sırasıyla kurun. Alma-Ata ile kıyaslamak doktora düzeyinde derinlik gösterir.
Bağlantılı kavramlar
Nusret FişekAlma-Ata BildirgesiAile hekimliğiSosyalleştirmenin başarısızlık nedenleri
Derinleşmek için
- Fişek (1997)
- Aksakoğlu, G. (2008). Sağlıkta sosyalleştirmenin öyküsü. Memleket Siyaset Yönetim, 3(8)
- Kurt & Şaşmaz (2012). Lokman Hekim Dergisi, 2(1)