Sağlık sektörünü diğer ekonomik sektörlerden ayıran özellikler nelerdir? Tartışınız.
Cevabımı yazarak çalışmak istiyorum
Klavyeyle: Boşluk kartı çevirir, 1 2 3 değerlendirir.
Senin cevabın
Kısa cevap
Sağlık sektörü, tam rekabet piyasasının varsayımlarının neredeyse hiçbirini karşılamaz. Talebin düzensiz ve öngörülemez olması, tedavi sonucunun belirsizliği, hasta ile hekim arasındaki bilgi asimetrisi, dışsallıklar, giriş engelleri ve üçüncü taraf ödeyicinin varlığı sektörü ayırt eder. Bu özellikler, kaynak dağılımının yalnızca fiyat mekanizmasına bırakılamayacağını ve kamunun düzenleyici rolünü gerekçelendirir.
Ana noktalar
- Belirsizlik: Hastalığın ne zaman ortaya çıkacağı ve tedavinin sonucu belirsizdir. Bu durum sigorta talebini doğurur ve Arrow'un (1963) analizinin merkezindedir.
- Bilgi asimetrisi: Hekim, hastadan çok daha fazla bilgiye sahiptir. Hasta tüketici egemenliğini kullanamaz ve kararı vekile (hekime) bırakır; bu da arz kaynaklı talebe kapı aralar.
- Homojenlik ve fiyat bilgisi eksikliği: Hizmet kişiye özgüdür, kalite gözlenemez ve fiyatlar çoğu zaman önceden bilinmez; karşılaştırmalı alışveriş zordur.
- Giriş engelleri ve aksak rekabet: Lisanslama, uzun eğitim süresi ve yüksek sabit sermaye nedeniyle piyasaya giriş serbest değildir; yerel tekeller oluşabilir.
- Dışsallıklar ve kamusal nitelik: Aşılama ve bulaşıcı hastalık kontrolü gibi hizmetlerin yararı toplumun geneline yayılır; piyasa bu hizmetleri yetersiz üretir.
- Üçüncü taraf ödeyici: Hizmeti kullanan, karar veren ve ödeyen farklı kişilerdir. Kullanım anındaki düşük fiyat, ahlaki tehlikeye yol açar.
- Etik boyut ve kâr amacı: Sağlık bir hak olarak görülür; ödeme gücüne göre dışlama toplumsal olarak kabul görmez ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar ağırlık kazanır.
- Değerlendirme: Bu özelliklerin her biri tek başına başka sektörlerde de görülebilir. Sağlığı ayırt eden, hepsinin bir arada ve yoğun biçimde bulunmasıdır; bu da piyasa ile devlet arasında karma yapıları kaçınılmaz kılar.
Türkiye boyutu
Türkiye'de hizmetlerin büyük bölümünün tek alıcı konumundaki SGK tarafından finanse edilmesi, üçüncü taraf ödeyici ve tekel alıcı (monopsoni) özelliklerinin somut bir örneğidir.
Sınav ipucu
Özellikleri liste halinde saymakla yetinmeyin. Her özelliği tam rekabetin bir varsayımının ihlali olarak sunmak ve son paragrafta 'bu özellikler hangi müdahaleyi gerektirir' sorusunu yanıtlamak beklenir.
Bağlantılı kavramlar
Arrow (1963)Piyasa başarısızlıklarıArz kaynaklı talepAhlaki tehlike
Derinleşmek için
- AÖF Sağlık Ekonomisi, Ünite 1
- Arrow (1963)