Sağlık sigortacılığı nedir? Sağlık sigortası kapsamında ahlaki tehlike problemini açıklayınız.
Cevabımı yazarak çalışmak istiyorum
Klavyeyle: Boşluk kartı çevirir, 1 2 3 değerlendirir.
Senin cevabın
Kısa cevap
Sağlık sigortası, bireylerin hastalık nedeniyle karşılaşabilecekleri belirsiz ve yüksek harcama riskini, düzenli prim ödemesi karşılığında bir havuza devrettikleri risk paylaşım mekanizmasıdır. Ahlaki tehlike ise sigortalı olmanın bireyin davranışını değiştirmesidir: Birey ya koruyucu önlemleri azaltır ya da kullanım anındaki fiyat düştüğü için hizmeti daha fazla kullanır.
Ana noktalar
- Sigortanın mantığı: Büyük sayılar yasası sayesinde bireysel belirsizlik havuz düzeyinde öngörülebilir hâle gelir. Riskten kaçınan birey, beklenen kayıptan yüksek prim ödemeye razıdır.
- Sigorta türleri: Sosyal sağlık sigortası (zorunlu, gelire bağlı prim), özel sağlık sigortası (gönüllü, riske dayalı prim) ve genel sağlık sigortası.
- Önleyici (ex ante) ahlaki tehlike: Sigortalı, hastalanma olasılığını azaltan önlemleri ihmal eder. Sağlıkta bu etkinin görece küçük olduğu kabul edilir.
- Tüketim (ex post) ahlaki tehlike: Kullanım anındaki fiyat sıfıra yaklaştığında birey, marjinal faydası marjinal maliyetinin altında kalan hizmeti de talep eder.
- Pauly (1968): Arrow'a yanıt olarak, aşırı kullanımın bireysel akılcı bir davranış olduğunu ve ahlaki bir zaaf olmadığını göstermiştir. Bu nedenle tam kapsamlı sigorta optimal olmayabilir.
- Sağlayıcı ahlaki tehlikesi: Sigortalı hastaya karşı hekimin daha fazla hizmet önermesi, ahlaki tehlikenin arz tarafındaki biçimidir.
- Çözümler: Katılım payı, muafiyet, katkı oranı ve tavan gibi maliyet paylaşımı araçları ile kullanım denetimi ve kapı tutucu (gatekeeping) uygulamaları.
- Değerlendirme: Ahlaki tehlikeyi azaltmak, finansal korumayı da azaltır. Optimal sigorta, risk paylaşımı ile aşırı kullanım arasındaki ödünleşimi dengeler.
Türkiye boyutu
Türkiye'de GSS kapsamında ilaç, muayene ve tıbbi malzeme katılım payları ile aile hekimliği yoluyla birinci basamağın güçlendirilmesi ahlaki tehlikeye yönelik araçlardır. Ancak sevk zincirinin zorunlu olmaması kapı tutucu işlevini zayıflatır.
Sınav ipucu
Önleyici ve tüketim ahlaki tehlikesini ayırmak ve Pauly'nin talep eğrisi üzerinden refah kaybını (üçgen) göstermek, cevabı standart düzeyin üzerine taşır.
Bağlantılı kavramlar
Arrow (1963)Maliyet paylaşımıTers seçimNyman'ın sigorta kuramı
Derinleşmek için
- Pauly (1968), American Economic Review
- AÖF Sağlık Ekonomisi, Ünite 3