Sağlık hizmetlerinde devletin finansman, sunum ve düzenleme rollerini tartışınız. Bu rollerin birbirinden ayrılması neden önemlidir?
Cevabımı yazarak çalışmak istiyorum
Klavyeyle: Boşluk kartı çevirir, 1 2 3 değerlendirir.
Senin cevabın
Kısa cevap
Devlet sağlıkta üç temel rol üstlenebilir: hizmetin parasını ödemek (finansman), hizmeti kendi kurumlarıyla üretmek (sunum) ve tüm aktörlerin davranışını kurallarla biçimlendirmek (düzenleme). Piyasa başarısızlıkları devletin en az bir rolde yer almasını gerektirir; ancak hangi rolde yer alacağını belirlemez. Rollerin ayrılması, örneğin kamu finansmanı ile özel sunumun birleştirilmesi gibi karma modelleri ve hesap verebilirliği mümkün kılar.
Ana noktalar
- Finansman rolünün gerekçesi: Ters seçim, eksik sigorta piyasaları ve hakkaniyet, zorunlu ve kamu kaynaklı finansmanı en güçlü biçimde gerekçelendirir.
- Sunum rolünün gerekçesi: Kamu malı niteliğindeki halk sağlığı işlevleri, kırsal alanda doğal tekel ve sözleşme yazmanın zor olduğu hizmetler doğrudan kamu sunumunu destekler.
- Düzenleme rolünün gerekçesi: Bilgi asimetrisi ve aksak rekabet, sunum kim tarafından yapılırsa yapılsın lisans, kalite, fiyat ve rekabet düzenlemesi gerektirir.
- Rollerin ayrılması: Finansman ve sunum aynı kurumda olduğunda kurum hem hizmeti üretir hem kendini denetler. Ayrım, sözleşme ve performans ölçümünü olanaklı kılar.
- Liderlik (stewardship): Dünya Sağlık Raporu (2000), devletin sistemin bütününden sorumlu olduğunu ve düzenleme rolünün diğer rollerden bağımsız olarak vazgeçilmez olduğunu vurgular.
- Karma modeller: Kamu finansmanı ile özel sunum (Kanada, Almanya), kamu finansmanı ile kamu sunumu (İngiltere), özel finansmanla düzenlenmiş piyasa (İsviçre) birer bileşimdir.
- Değerlendirme: 'Devlet mi piyasa mı' ikilemi yanıltıcıdır. Her işlev için piyasa ve devlet başarısızlığının göreli maliyeti karşılaştırılmalıdır.
Türkiye boyutu
Türkiye'de finansman SGK'da, sunum ağırlıklı olarak Sağlık Bakanlığı hastanelerinde, düzenleme ise yine Sağlık Bakanlığında toplanmıştır. Bakanlığın hem sunucu hem düzenleyici olması rol çatışması tartışmasının merkezindedir.
Sınav ipucu
Üç rolü bir matriste her biri için 'kamu' veya 'özel' olarak gösterip ülke örnekleri yerleştirmek, cevabı somutlaştırır. Devlet başarısızlığı tartışmasını EKO-04-08'e atıfla kısaca bağlayın.
Bağlantılı kavramlar
Piyasa başarısızlıklarıDevlet başarısızlığıAlıcı-sağlayıcı ayrımıStratejik satın alma
Derinleşmek için
- WHO, Dünya Sağlık Raporu 2000
- Barr, The Economics of the Welfare State
- AÖF Sağlık Ekonomisi, Ünite 4