Hukukun ekonomik analizi (law and economics) yaklaşımını açıklayınız. Sağlık alanında hangi sorulara uygulanır?
Cevabımı yazarak çalışmak istiyorum
Klavyeyle: Boşluk kartı çevirir, 1 2 3 değerlendirir.
Senin cevabın
Kısa cevap
Hukukun ekonomik analizi, hukuk kurallarını bireylerin davranışını etkileyen teşvikler olarak ele alır ve bu kuralların etkinlik ile refah üzerindeki sonuçlarını iktisadi araçlarla inceler. Coase'un işlem maliyetleri ve mülkiyet hakları analizi ile Posner'in çalışmaları yaklaşımın temelidir. Sağlıkta sorumluluk hukuku, sözleşmeler, rekabet hukuku, mesleki düzenleme ve fikri mülkiyet bu yaklaşımla analiz edilir.
Ana noktalar
- Pozitif ve normatif boyut: Pozitif analiz bir kuralın davranışı nasıl etkilediğini, normatif analiz hangi kuralın daha etkin olduğunu sorar.
- Coase teoremi: İşlem maliyetleri düşükse hakların ilk dağılımı ne olursa olsun pazarlık etkin sonuca götürür. Sağlıkta işlem maliyetleri ve bilgi asimetrisi yüksek olduğu için kuralların tasarımı önemlidir.
- Hand formülü: Önlem maliyeti, zarar olasılığı ile zararın büyüklüğünün çarpımından küçükse önlem almamak kusurdur. Tıbbi ihmalin ekonomik tanımı bu mantığa dayanır.
- Sağlık uygulamaları: Malpraktis sorumluluğu, aydınlatılmış onam, hasta hakları, rekabet hukuku ve hastane birleşmeleri, ilaç patentleri ve mesleki lisanslama.
- Etik sınır: Etkinlik ölçütü, insan onuru ve hak temelli yaklaşımlarla çatışabilir; organ satışı yasağı gibi kurallar ekonomik etkinlikle değil, ahlaki ilkelerle gerekçelendirilir.
- Değerlendirme: Yaklaşım, kuralların istenmeyen teşviklerini görünür kılar; ancak hukukun adalet ve hak koruma işlevini yalnızca etkinliğe indirgememelidir.
Türkiye boyutu
Türkiye'de hasta hakları mevzuatı, hekimlerin zorunlu mesleki sorumluluk sigortası ve Rekabet Kurumunun sağlık sektöründeki kararları, hukuk kurallarının sağlık aktörlerinin davranışını teşvikler yoluyla nasıl biçimlendirdiğini incelemek için uygun örneklerdir.
Sınav ipucu
Coase teoremini ve Hand formülünü birer cümleyle sağlığa uygulamak, yaklaşımı tanımlamaktan öteye geçer. Etkinlik ile hak arasındaki gerilimi sonuçta belirtin.
Bağlantılı kavramlar
DışsallıkMalpraktis ve defansif tıpAksak rekabetTRIPS
Derinleşmek için
- Coase (1960), Journal of Law and Economics
- Posner, Economic Analysis of Law
- Cooter ve Ulen, Law and Economics