Bismarck sağlık sisteminin temel özellikleri nelerdir?
Cevabımı yazarak çalışmak istiyorum
Klavyeyle: Boşluk kartı çevirir, 1 2 3 değerlendirir.
Senin cevabın
Kısa cevap
Bismarck modeli, Almanya'da 1883'te Şansölye Otto von Bismarck döneminde çıkarılan Hastalık Sigortası Kanunu'na dayanan sosyal sağlık sigortası modelidir. Çalışan ve işverenin ücrete bağlı zorunlu primleriyle finanse edilir; fonlar devletten görece özerk, kâr amacı gütmeyen hastalık fonlarınca yönetilir. Hak kazanma prim ödemeye bağlıdır ve hizmet karma sağlayıcılar tarafından sunulur.
Ana noktalar
- Siyasal köken: Model, sanayi işçilerini sosyal demokrat hareketten uzaklaştırmaya yönelik muhafazakâr bir sosyal politika aracı olarak doğmuş; zamanla kapsamı genişlemiştir.
- Zorunlu ve gelire bağlı prim: Katkı riske değil ücrete göre belirlenir; bu, sağlıklıdan hastaya ve yüksek gelirliden düşük gelirliye dayanışma sağlar.
- Özerk hastalık fonları: Fonlar işçi ve işveren temsilcilerinin katıldığı öz yönetim organlarıyla yönetilir; devlet çerçeveyi düzenler, doğrudan işletmez.
- Bağımlıların kapsanması: Çalışanın eşi ve çocukları ek prim ödemeden sigortadan yararlanır.
- Karma sunum ve seçim: Kamu, kâr amacı gütmeyen ve özel sağlayıcılar birlikte hizmet verir; hastalar genellikle hekim seçiminde serbesttir.
- Korporatist pazarlık: Fiyatlar ve hizmet kapsamı fon birlikleri ile hekim ve hastane birlikleri arasında kolektif sözleşmelerle belirlenir.
- Zayıflıklar: İstihdama bağlılık kayıt dışı çalışanları dışarıda bırakabilir; prim yükü işgücü maliyetini artırır ve çok sayıda fon idari maliyet yaratır.
Türkiye boyutu
1945'te İşçi Sigortaları Kurumu ile başlayan, SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı'nın 2006'da SGK çatısında birleşmesiyle süren gelişim Bismarck çizgisindedir. Ancak tek fon yapısı ve kayıt dışılık modelin klasik biçiminden farklılaşmasına yol açar.
Sınav ipucu
Özellikleri sıralarken 'öz yönetim' ve 'dayanışma' ilkelerini ayrı maddelerde vurgulayın. Bismarck'ın siyasal amacını anmak tarihsel derinlik katar.
Bağlantılı kavramlar
Beveridge modeliSosyal sağlık sigortasıRisk havuzlama
Derinleşmek için
- Busse ve Blümel, Germany: Health System Review (HiT)
- AÖF Sağlık Ekonomisi, Ünite 3