Sağlık finansmanının alt fonksiyonlarını açıklayınız.
Cevabımı yazarak çalışmak istiyorum
Klavyeyle: Boşluk kartı çevirir, 1 2 3 değerlendirir.
Senin cevabın
Kısa cevap
Sağlık finansmanı üç alt fonksiyondan oluşur: gelir toplama (revenue collection), risk havuzlama (pooling) ve hizmet satın alma (purchasing). Kutzin'in geliştirdiği bu fonksiyonel yaklaşım, finansmanı yalnızca 'para nereden geliyor' sorusuna indirgemez; paranın nasıl birleştirildiğini ve sağlayıcılara hangi koşullarla aktarıldığını da analiz eder. Bu yaklaşım Bismarck-Beveridge ikiliğini aşan bir karşılaştırma imkânı verir.
Ana noktalar
- Gelir toplama: Kaynakların kimden, hangi araçla (vergi, prim, ödeme) ve hangi kurum tarafından toplandığıdır; hakkaniyetin ilk belirleyicisidir.
- Risk havuzlama: Toplanan kaynakların birikmesi ve bireysel riskin paylaşılmasıdır; havuz büyüdükçe ve zorunlu oldukça çapraz sübvansiyon artar.
- Parçalanma sorunu: Birden fazla, birbirinden kopuk havuz (ör. meslek gruplarına göre fonlar) hakkaniyeti ve verimliliği azaltır; risk eşitleme bu sorunu hafifletir.
- Satın alma: Hangi hizmetin, kimden, hangi ödeme yöntemiyle alınacağına karar verilmesidir; pasif satın alma bütçe aktarmaktan ibarettir.
- Stratejik satın alma: Satın alıcının ihtiyaç analizi, sağlayıcı seçimi, performans izleme ve ödeme yöntemi tasarımıyla değer için para (value for money) aramasıdır.
- Fayda paketi: Havuzdan neyin finanse edileceğini belirleyen tasarım tercihi alt fonksiyonlarla birlikte ele alınır.
- Değerlendirme: Fonksiyonel yaklaşım, aynı kaynak türüne sahip ülkelerin havuzlama ve satın almadaki farklarla çok farklı sonuçlar alabildiğini açıklar.
Türkiye boyutu
2006 sonrası SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı havuzlarının SGK'da birleştirilmesi havuz parçalanmasını gidermiştir. SGK'nın SUT ile fiyat belirlemesi satın almanın merkezileşmesidir; stratejik satın almaya geçiş tartışılmaktadır.
Sınav ipucu
Satın almanın pasif ve stratejik türlerini ayırmak doktora düzeyinde beklenen inceliktir; Türkiye'deki SUT örneğiyle somutlaştırın.
Bağlantılı kavramlar
Stratejik satın almaRisk eşitlemeFayda paketi
Derinleşmek için
- Kutzin (2001), Health Policy
- WHO, World Health Report 2000