Sağlık finansmanı modellerini hakkaniyet, verimlilik ve maliyet kontrolü açısından karşılaştırınız.
Cevabımı yazarak çalışmak istiyorum
Klavyeyle: Boşluk kartı çevirir, 1 2 3 değerlendirir.
Senin cevabın
Kısa cevap
Sağlık hizmetleri beş temel yolla finanse edilir: genel vergi, sosyal sağlık sigortası, gönüllü özel sigorta, cepten ödeme ve topluluk temelli sigorta. Ön ödemeli ve zorunlu yöntemler (vergi ve sosyal sigorta) risk havuzlama ve hakkaniyet bakımından üstündür. Gönüllü ve cepten yöntemler ise ödeme gücüne değil kullanıma bağlı olduğu için finansal korumayı zayıflatır.
Karşılaştırma
| Model | Hakkaniyet | Risk havuzlama | Maliyet kontrolü | Örnek |
|---|---|---|---|---|
| Genel vergi | Yüksek (artan oranlıysa) | Ulusal, tek havuz | Güçlü | Birleşik Krallık, İsveç |
| Sosyal sigorta | Orta-yüksek | Fon veya fonlar düzeyinde | Orta | Almanya, Fransa |
| Gönüllü özel sigorta | Düşük | Parçalı | Zayıf | ABD'de işveren sigortası |
| Cepten ödeme | En düşük | Yok | Fiyatla sınırlı | Düşük gelirli ülkeler |
| Topluluk sigortası | Değişken | Küçük yerel havuz | Zayıf | Ruanda, Batı Afrika |
Ana noktalar
- Ön ödeme ve havuzlama: Hastalık öncesinde toplanan ve geniş havuzda birleştirilen kaynak, riski sağlıklıdan hastaya aktarır; zorunluluk ters seçimi önler.
- Genel vergi: Geniş tabanlı ve genellikle artan oranlı olduğundan hakkaniyeti yüksektir; ancak bütçe pazarlığına ve siyasal önceliklere bağımlıdır.
- Sosyal sigorta: Kaynak sağlık için ayrılmış olduğundan istikrarlıdır ve hak bilinci güçlüdür; ancak kayıt dışılık, işgücü maliyeti ve ücret tavanları gerileyici etkiler yaratabilir.
- Gönüllü özel sigorta: Seçim ve hız sunar; risk derecelendirmesi, ters seçim ve yüksek idari maliyet nedeniyle tek başına evrensel kapsam sağlayamaz.
- Cepten ödeme: Fiyat sinyali ile gereksiz kullanımı azaltabilir, ancak gerekli kullanımı da azaltır ve en gerileyici finansman kaynağıdır.
- Topluluk temelli sigorta: Düşük gelirli ülkelerde kayıt dışı kesim için bir başlangıçtır; havuzlar küçük ve sürdürülebilirlik zayıftır.
- Değerlendirme: Kaynak türünden çok havuzların büyüklüğü ve satın almanın niteliği belirleyicidir; tüm ülkeler karma finansman kullanır.
Türkiye boyutu
Türkiye'de finansman SGK primleri, bütçe transferleri ve cepten ödemeden oluşur. GSS primi ödeme gücü olmayanlar için devletçe ödendiğinden sistem fiilen vergi ve prim karışımıdır.
Sınav ipucu
Her modeli tek tek anlatmak yerine ortak ölçütlerle karşılaştırın. 'Ön ödeme ve havuzlama' kavramını cevabın omurgası yapın.
Bağlantılı kavramlar
Risk havuzlamaKatastrofik sağlık harcamasıStratejik satın alma
Derinleşmek için
- WHO, World Health Report 2010
- Mossialos ve ark. (2002), Funding Health Care: Options for Europe
- AÖF Sağlık Ekonomisi, Ünite 5