Alma-Ata Bildirgesi'ni (1978) ve temel sağlık hizmetleri kavramını ilkeleri ve bileşenleriyle açıklayınız.
Cevabımı yazarak çalışmak istiyorum
Klavyeyle: Boşluk kartı çevirir, 1 2 3 değerlendirir.
Senin cevabın
Kısa cevap
Alma-Ata Bildirgesi, DSÖ ve UNICEF'in 1978'de düzenlediği Uluslararası Temel Sağlık Hizmetleri Konferansı'nda kabul edilmiştir. Bildirge sağlığı temel bir insan hakkı sayar, ülkeler içi ve arası eşitsizlikleri kabul edilemez bulur ve 2000 yılına kadar herkes için sağlık hedefine temel sağlık hizmetleri (TSH) yoluyla ulaşılmasını önerir. TSH, sağlık sisteminin bireyle ilk temas noktası ve toplumsal kalkınmanın parçasıdır.
Ana noktalar
- TSH tanımı: Bilimsel olarak geçerli, toplumca kabul edilebilir, toplumun ve ülkenin karşılayabileceği maliyette, bireylerin ve ailelerin tam katılımıyla evrensel olarak erişilebilir kılınan temel sağlık hizmetleridir.
- İlke 1, hakkaniyet: Hizmetler gereksinime göre ve herkese dağıtılmalıdır; ülkeler arası ve ülke içi eşitsizlikler siyasal, sosyal ve ekonomik olarak kabul edilemez.
- İlke 2, toplum katılımı: Bireyler ve topluluklar planlama ve uygulamaya katılma hakkına ve sorumluluğuna sahiptir; öz-güven (self-reliance) vurgulanır.
- İlke 3, sektörler arası işbirliği: Tarım, eğitim, konut, bayındırlık ve iletişim gibi sektörlerin eşgüdümü gerekir.
- İlke 4, uygun teknoloji: Yerel koşullara uygun, kabul edilebilir ve sürdürülebilir yöntemler kullanılmalıdır.
- Bileşenler: Sağlık eğitimi, beslenme, güvenli su ve sanitasyon, ana-çocuk sağlığı ve aile planlaması, bağışıklama, endemik hastalıkların kontrolü, yaygın hastalık ve yaralanmaların tedavisi ve temel ilaçların sağlanması.
- Önemi: Bildirge hastane merkezli, tıbbileşmiş modele karşı sağlığı kalkınma ve sosyal adalet sorunu olarak çerçeveleyen bir paradigma değişimidir.
Türkiye boyutu
Türkiye'de 1961 tarihli sağlık hizmetlerinin sosyalleştirilmesi yaklaşımı, Alma-Ata ilkelerinin birçoğunu daha önce benimsemiş bir model olarak sıkça anılır.
Sınav ipucu
Dört ilkeyi ve sekiz bileşeni sayabilmek temel beklentidir. Bildirgenin bir hizmet paketi değil, kalkınma stratejisi olduğunu vurgulayın.
Bağlantılı kavramlar
Seçici TSHAstana BildirgesiHerkes için sağlık
Derinleşmek için
- WHO/UNICEF (1978), Declaration of Alma-Ata
- Cueto (2004), The origins of primary health care and selective primary health care