Yeni kamu işletmeciliği yaklaşımını ve sağlık sektörüne yansımalarını açıklayınız.
Cevabımı yazarak çalışmak istiyorum
Klavyeyle: Boşluk kartı çevirir, 1 2 3 değerlendirir.
Senin cevabın
Kısa cevap
Yeni kamu işletmeciliği (new public management), 1980'lerden itibaren özel sektör yönetim tekniklerini ve piyasa mekanizmalarını kamu yönetimine taşıyan yaklaşımdır. Hood (1991) bu yaklaşımı profesyonel yönetim, açık performans standartları, çıktı denetimi, birimlere ayırma, rekabet ve kaynak kullanımında tutumluluk gibi doktrinlerle tanımlamıştır. Sağlıkta alıcı-sağlayıcı ayrımı, hastane özerkliği ve performans yönetimi biçiminde yansımıştır.
Ana noktalar
- Kuramsal kökler: Kamu tercihi kuramı, asil-vekil kuramı ve işlem maliyeti iktisadı ile işletmecilik akımı yaklaşımın iki temelini oluşturur.
- Söylem: Osborne ve Gaebler (1992) devletin kürek çekmek yerine dümen tutmasını, yani hizmeti doğrudan üretmek yerine yönlendirmesini savunmuştur.
- Alıcı-sağlayıcı ayrımı: Finansman ve hizmet sunumu farklı kurumlara verilir; alıcı, sağlayıcılarla sözleşme yaparak rekabet yaratır.
- Özerkleştirme ve kurumsallaşma: Kamu hastanelerine yönetsel ve mali özerklik verilir, işletme benzeri yönetişim yapıları kurulur.
- Performans yönetimi: Hedefler, göstergeler, performansa dayalı ödeme ve sıralama tabloları yaygınlaşır.
- Eleştiriler: İşlem maliyetlerinin artması, hakkaniyetin ikinci plana düşmesi, ölçülebilir olanın ölçülmeyenin önüne geçmesi ve göstergelerin oyunlaştırılması öne çıkan sorunlardır.
- Sonraki dönem: Yeni kamu yönetişimi ve kamu değeri yaklaşımları parçalanmaya karşı eşgüdüm, ağ ve güven ilişkilerini vurgulamıştır.
Türkiye boyutu
Kamu hastane birliklerinin kurulması, performansa dayalı ek ödeme ve SGK'nın stratejik alıcı rolü Türkiye'de bu yaklaşımın izlerini taşır.
Sınav ipucu
Doktrinleri saydıktan sonra en az bir sağlık uygulamasıyla örnekleyin ve sonuçta yönetişim yaklaşımlarına geçişi anın.
Bağlantılı kavramlar
İç piyasaPerformansa dayalı ödemeAsil-vekil kuramı
Derinleşmek için
- Hood (1991), A public management for all seasons?
- Osborne ve Gaebler (1992), Reinventing Government