Sağlık hizmetlerinin sosyalleştirilmesinin temel ilkelerini açıklayınız.
Cevabımı yazarak çalışmak istiyorum
Klavyeyle: Boşluk kartı çevirir, 1 2 3 değerlendirir.
Senin cevabın
Kısa cevap
Sosyalleştirme, sağlık hizmetlerinin kâr amacından arındırılarak ihtiyaca göre, eşit ve planlı biçimde sunulmasını amaçlar. Fişek'in aktardığı ilkeler dört başlıkta toplanabilir: planlama ve eşitlik, bölge tabanlı ve basamaklı örgüt, personelin kamu hizmetine tam bağlılığı ve halkın katılımı. Bu ilkeler modeli hem bir örgütlenme hem de bir sağlık hakkı programı haline getirir.
Ana noktalar
- Programa bağlılık: Hizmetler ihtiyaç ve nüfusa göre planlanır; kaynak dağıtımı talebe değil ihtiyaca dayanır.
- Eşitlik: Herkes, gelir ve yerleşim yeri fark etmeksizin sağlık hizmetinden eşit biçimde yararlanır.
- Bölge tabanlı örgütlenme: Sağlık örgütü mülki idare sınırlarına bağlı kalmadan nüfus ve ulaşıma göre sağlık evi ve sağlık ocağı bölgelerine ayrılır.
- Basamaklanma ve sevk: Temel birim sağlık ocağıdır; hastaneler ancak sevkle ulaşılan üst basamaklardır.
- Personel: Sosyalleştirilmiş bölgede çalışan personel serbest meslek icra edemez; kamu dışında çalışmak isteyen hekimin serbest çalışma hakkı ise saklıdır.
- Katılım: Sağlık ocağı ve sağlık evlerinde halkın temsil edildiği kurullar aracılığıyla toplum ile örgüt arasında işbirliği öngörülür.
- Tek elde toplama: Kamu kurumlarının sağlık hizmetleri tek çatı altında birleştirilecek, Bakanlık diğer kurumların sağlık kadrolarını denetleyebilecektir.
- Değerlendirme: İlkeler WHO'nun sonraki temel sağlık hizmetleri tanımıyla örtüşür; ancak tek elde toplama ve tam gün gibi ilkeler siyasi direnç nedeniyle uygulanamamıştır.
Türkiye boyutu
Tek çatı ilkesi ancak 2005'te SSK hastanelerinin devriyle, tam gün ilkesi ise 2010'daki düzenlemeyle farklı bir bağlamda yeniden gündeme gelmiştir.
Sınav ipucu
İlkeleri madde madde saymakla kalmayın; hangi ilkelerin uygulandığını, hangilerinin kâğıt üzerinde kaldığını ayırın.
Bağlantılı kavramlar
224 sayılı KanunSevk zinciriTam günSağlıkta Dönüşüm Programı
Derinleşmek için
- Fişek (1997)
- Özgülnar & Ören Çelik (2024)
- Aksakoğlu (2008)