Sağlık hizmetleri kaça ayrılmaktadır? Sağlık hizmetleri sınıflandırmalarını tartışınız.
Cevabımı yazarak çalışmak istiyorum
Klavyeyle: Boşluk kartı çevirir, 1 2 3 değerlendirir.
Senin cevabın
Kısa cevap
Sağlık hizmetleri, işlevlerine göre en yaygın biçimde dört gruba ayrılır: koruyucu, tedavi edici, rehabilite edici hizmetler ve sağlığın geliştirilmesi. Bunun yanında hizmetler basamaklarına (birinci, ikinci, üçüncü basamak), yöneldiği hedefe (kişiye veya çevreye), sunucusuna (kamu, özel) ve önleme düzeyine göre de sınıflandırılabilir. Tek bir doğru sınıflama yoktur; her sınıflama farklı bir yönetim ve politika sorusuna yanıt verir.
Ana noktalar
- Koruyucu hizmetler: Hastalık ortaya çıkmadan önlemeyi amaçlar. Kişiye yönelik (aşılama, erken tanı, aile planlaması) ve çevreye yönelik (su, atık, gıda, iş sağlığı) olarak ikiye ayrılır.
- Tedavi edici hizmetler: Hastalığın tanı ve tedavisini kapsar; ayaktan ve yatarak sunulur, basamaklara göre örgütlenir.
- Rehabilitasyon: Fiziksel, ruhsal ve sosyal işlev kaybını gidermeyi, bireyi topluma yeniden kazandırmayı amaçlar; tıbbi ve sosyal rehabilitasyon olarak ayrılır.
- Sağlığın geliştirilmesi: Ottawa Şartı (1986) ile kurumsallaşmıştır; bireylerin kendi sağlıkları üzerindeki denetimini artırmayı ve sağlıklı yaşam biçimini hedefler.
- Önleme düzeyleri: Birincil (hastalığı önleme), ikincil (erken tanı), üçüncül (sekel ve komplikasyonu sınırlama) ve dördüncül (aşırı tıbbileştirmeyi önleme) önleme ayrımı koruyucu ile tedavi edici arasındaki sınırın geçirgen olduğunu gösterir.
- Basamak sınıflaması: Birinci basamak giriş kapısı, ikinci basamak genel hastaneler, üçüncü basamak ileri uzmanlık hizmetleridir; sevk zinciri bu yapının işleyiş koşuludur.
- Değerlendirme: Kaynakların tedavi edici hizmetlerde yoğunlaşması maliyet artışının temel nedenidir. Koruyucu ve geliştirici hizmetlerin payının artırılması hem etkililik hem hakkaniyet açısından önerilir.
Türkiye boyutu
Türkiye'de koruyucu hizmetler aile sağlığı merkezleri ve toplum sağlığı merkezlerince sunulur. Sevk zincirinin zorunlu olmaması, hastaların doğrudan ikinci ve üçüncü basamağa başvurmasına yol açar.
Sınav ipucu
Soru ‘kaça ayrılır’ diye başlasa da ‘tartışınız’ ile biter. Dörtlü sınıflamayı verdikten sonra alternatif sınıflamaları ve kaynak dağılımı sorununu tartışın.
Bağlantılı kavramlar
Sağlığın belirleyicileriBasamaklandırma ve sevk zinciriOttawa Şartı
Derinleşmek için
- Tengilimoğlu, Akbolat ve Işık, Bölüm 3
- DSÖ (1986), Ottawa Charter for Health Promotion