Sağlık sektörü üzerinde gerçekleştirilecek bir araştırmanın tasarımı nasıl olmalı, nasıl planlanmalıdır?
Cevabımı yazarak çalışmak istiyorum
Klavyeyle: Boşluk kartı çevirir, 1 2 3 değerlendirir.
Senin cevabın
Kısa cevap
Sağlık sektöründe iyi bir araştırma, açık ve önemli bir araştırma sorusundan başlar; kuramsal çerçeveye dayanır; soruya uygun desen, örneklem ve veri kaynağıyla kurgulanır. Geçerlik ve güvenirliği sağlanmış ölçme araçları, önceden belirlenmiş bir analiz planı, etik kurul onayı ve kurum izinleri tasarımın vazgeçilmez öğeleridir. Planlama aşamasında sınırlılıklar ve yanlılık kaynakları da öngörülmelidir.
Ana noktalar
- Sorun ve soru: Literatür taramasıyla boşluk belirlenir; soru PICO veya benzeri bir çerçeveyle ve ölçülebilir biçimde yazılır. Amaç ve hipotezler buna göre kurulur.
- Kuramsal çerçeve: Değişkenler arası ilişkiler bir kurama (ör. Donabedian modeli, Andersen sağlık hizmeti kullanım modeli) dayandırılmalıdır.
- Desen seçimi: Betimleyici, kesitsel, kohort, olgu-kontrol, yarı deneysel (fark içinde fark, kesintili zaman serisi), nitel veya karma desen; nedensellik iddiası desene uygun olmalıdır.
- Örneklem ve veri: Evren tanımı, örneklem büyüklüğü (güç analizi) ve örnekleme yöntemi belirlenir. Birincil veri (anket, görüşme) veya ikincil veri (idari kayıtlar) seçilir.
- Ölçme ve analiz: Uyarlanmış ölçeklerin geçerlik ve güvenirliği gösterilir; analiz planı ve karıştırıcı değişkenlerin kontrolü önceden belirlenir.
- Etik ve izinler: Etik kurul onayı, kurum izni, aydınlatılmış onam ve kişisel verilerin korunması hasta ve çalışan verisi kullanan çalışmalar için zorunludur.
- Değerlendirme: Sağlık araştırmalarında en sık sorun, kesitsel anket verisiyle nedensel sonuç çıkarmaktır. Desen, soru ve iddia arasındaki tutarlılık araştırmanın kalitesini belirler.
Türkiye boyutu
Türkiye'de sağlık kurumlarında yapılacak araştırmalar için etik kurul onayının yanında kurum izni de gerekir; 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu sağlık verisini özel nitelikli kişisel veri olarak koruma altına alır.
Sınav ipucu
Cevabı araştırma sürecinin adımlarına göre kurun ve küçük bir örnek araştırma (ör. hemşirelerde tükenmişlik ile hasta güvenliği ilişkisi) üzerinden somutlaştırın.
Bağlantılı kavramlar
Araştırma yöntemleriNedensellikEtik kurulKanıta dayalı yönetim
Derinleşmek için
- Creswell, Research Design
- Shi, Health Services Research Methods