'Talep' nedir? Sağlık hizmetleri talebinin özellikleri nelerdir?
Cevabımı yazarak çalışmak istiyorum
Klavyeyle: Boşluk kartı çevirir, 1 2 3 değerlendirir.
Senin cevabın
Kısa cevap
Talep, belirli bir dönemde, belirli fiyatlardan tüketicilerin satın almaya istekli ve muktedir oldukları mal veya hizmet miktarıdır; istek tek başına talep sayılmaz, ödeme gücüyle desteklenmelidir. Sağlık hizmeti talebi ise sağlığın kendisine duyulan talepten türetilen, düzensiz, belirsiz ve büyük ölçüde hekim tarafından yönlendirilen bir taleptir.
Ana noktalar
- Türetilmiş talep: Bireyler muayene veya ameliyatı kendisi için değil, sağlığı korumak ve iyileştirmek için talep eder. Grossman (1972) bu ayrımı modelinin temeline koymuştur.
- Belirsizlik ve düzensizlik: Hastalığın zamanı ve şiddeti önceden bilinmez; bu nedenle talep öngörülemez ve sigorta talebini doğurur.
- Vekâlet ilişkisi: Hasta neye ihtiyacı olduğunu çoğu zaman bilmez; talep hekimin önerisiyle biçimlenir. Bu durum arz kaynaklı talep olasılığını doğurur.
- Düşük fiyat esnekliği: Özellikle acil ve hayati hizmetlerde talep fiyata duyarsızdır. Koruyucu ve isteğe bağlı hizmetlerde ise esneklik daha yüksektir.
- Üçüncü taraf ödeyici: Sigorta, kullanım anındaki fiyatı düşürerek talebi artırır; bu da ahlaki tehlikeye yol açar.
- İhtiyaçtan farkı: Talep, ihtiyaçla örtüşmeyebilir. Gerçek ihtiyacı olan ama ödeme gücü veya farkındalığı olmayan kişiler talep oluşturmaz; ihtiyacı olmadan talep eden de olabilir.
- Değerlendirme: Bu özellikler, standart talep eğrisinin sağlık hizmetlerinde refah ölçütü olarak kullanılmasını tartışmalı hâle getirir.
Türkiye boyutu
Türkiye'de katılım payları ve özel hastanelerdeki ilave ücretler, kullanım anındaki fiyatı değiştirerek talebi yönlendirmek için kullanılan başlıca araçlardır.
Sınav ipucu
Önce genel iktisadi talep tanımını (isteklilik ve ödeme gücü) verip ardından sağlığa özgü sapmaları sıralayın. 'Türetilmiş talep' kavramını kullanmamak sık rastlanan bir eksikliktir.
Bağlantılı kavramlar
Grossman modeliTalep esnekliğiArz kaynaklı talepAhlaki tehlike
Derinleşmek için
- AÖF Sağlık Ekonomisi, Ünite 2
- Grossman (1972)