Kamu malı nedir? Sağlık ekonomisi çerçevesinde kamu malı problemini tartışınız.
Cevabımı yazarak çalışmak istiyorum
Klavyeyle: Boşluk kartı çevirir, 1 2 3 değerlendirir.
Senin cevabın
Kısa cevap
Kamu malı, tüketiminde rakip olunmayan ve kimsenin tüketimden dışlanamadığı maldır. Samuelson (1954) bu tür malların piyasa tarafından yetersiz üretileceğini göstermiştir; çünkü bireyler bedelini ödemeden yararlanmayı (bedavacılık) tercih eder. Sağlık hizmetlerinin çoğu bireysel niteliktedir. Ancak salgın kontrolü, sağlık bilgisi, çevre sağlığı ve araştırma-geliştirme gibi halk sağlığı işlevleri kamu malı niteliği taşır.
Ana noktalar
- Tanım ölçütleri: Rakip olmama, bir kişinin tüketiminin diğerininkini azaltmamasıdır. Dışlanamazlık ise ödeme yapmayanın tüketimden alıkonamamasıdır.
- Bedavacılık sorunu: Herkes başkasının ödemesini bekler ve gerçek tercihini gizler. Sonuçta gönüllü katkılarla optimal miktar üretilemez.
- Sağlıktaki saf kamu malları: Sivrisinek mücadelesi, su ve gıda denetimi, hastalık sürveyansı, sağlık eğitimi kampanyaları ve temel tıbbi bilgi üretimi.
- Karma mallar: Aşılama, bireysel bir hizmet olmakla birlikte toplumsal bağışıklık yoluyla kamu malı benzeri yarar üretir. Bu nedenle dışsallık ile kamu malı ayrımı net değildir.
- Bireysel hizmetler: Muayene ve ameliyat rakip ve dışlanabilirdir; bu nedenle özel maldır. Kamu tarafından finanse edilmeleri, kamu malı olmalarından değil, hakkaniyet ve erdem malı gerekçelerinden kaynaklanır.
- Küresel kamu malları: Salgınlara hazırlık ve antimikrobiyal direncin kontrolü, ulusal sınırları aşan kamu mallarıdır ve uluslararası işbirliği gerektirir.
- Değerlendirme: Kamu malı sorunu, finansmanın kamu tarafından yapılmasını gerektirir. Ancak hizmetin kamu tarafından üretilmesi zorunlu değildir; sözleşme yoluyla satın alma da mümkündür.
Türkiye boyutu
Türkiye'de halk sağlığı hizmetleri, bulaşıcı hastalık sürveyansı ve gıda ile su denetimi kamu kurumları tarafından finanse edilip yürütülmektedir; bu işlevlerin kamu malı niteliği tipik örneklerdir.
Sınav ipucu
Sağlık hizmetlerinin tamamını kamu malı saymak en sık yapılan hatadır. Saf kamu malı, karma mal ve özel mal ayrımını sağlık örnekleriyle yapmanız beklenir.
Bağlantılı kavramlar
DışsallıkErdem malıKüresel sağlıkBedavacılık
Derinleşmek için
- Samuelson (1954), Review of Economics and Statistics
- AÖF Sağlık Ekonomisi, Ünite 4