NHS iç piyasa reformunu (1991) kuramsal temelleri, uygulaması ve sonraki dönüşümleri açısından tartışınız.
Cevabımı yazarak çalışmak istiyorum
Klavyeyle: Boşluk kartı çevirir, 1 2 3 değerlendirir.
Senin cevabın
Kısa cevap
1991'de uygulamaya konan NHS iç piyasası, vergiyle finanse edilen bir kamu sisteminde satın alıcı ile sağlayıcıyı ayırarak sağlayıcılar arasında rekabet yaratmayı amaçlayan bir 'yarı piyasa' (quasi-market) deneyidir. Kuramsal temeli Enthoven'in NHS üzerine önerileri ve yeni kamu işletmeciliği anlayışıdır. Reform beklenen rekabeti tam yaratamamış, ancak satın alıcı-sağlayıcı ayrımı sonraki otuz yılın reformlarını biçimlendirmiştir.
Ana noktalar
- Kuramsal köken: Enthoven (1985), NHS'nin teşvik eksikliğini aşmak için iç piyasa önermiş; Le Grand ve Bartlett (1993) bu yapıyı finansmanın kamuda kaldığı 'yarı piyasa' olarak kavramsallaştırmıştır.
- Araçlar: Bölge sağlık otoriteleri satın alıcı, özerk hastane tröstleri sağlayıcı olmuş; GP fon yöneticileri hastaları adına hizmet satın alabilmiştir.
- Yarı piyasanın koşulları: Gerçek rekabet için çok sayıda sağlayıcı, fiyat ve kalite bilgisi, düşük işlem maliyeti ve kârlılık güdüsü gerekir; NHS'de bu koşullar büyük ölçüde eksikti.
- Etkiler: İşlem maliyetleri artmış, fon yönetimi iki hızlı erişim kaygısı yaratmış; dönemin rekabetinin kaliteyi artırdığına dair kanıt zayıf, hatta bazı çalışmalarda olumsuzdur.
- Sonraki dönüşümler: 1997 sonrası işbirliği söylemi, 2000'lerde hasta seçimi ve faaliyete dayalı ödemeyle yeniden rekabet, 2012'de rekabet kurallarının yasallaşması ve 2022'de bütünleşik bakıma dönüş.
- Değerlendirme: İç piyasa bir sonuçtan çok kalıcı bir kurumsal çerçeve bırakmıştır; satın alıcı-sağlayıcı ayrımı, piyasa ile hiyerarşi arasındaki salınımın ekseni olmuştur.
Türkiye boyutu
Türkiye'de SGK'nın satın alıcı, Sağlık Bakanlığı hastanelerinin sağlayıcı olması ve 2011'de kurulan kamu hastane birlikleri, satın alıcı-sağlayıcı ayrımı ile sağlayıcı özerkliği fikrinin yansımalarıdır; birliklerin 2017'de kaldırılması da İngiltere'deki salınıma benzer.
Sınav ipucu
İç piyasayı Thatcher'ın özelleştirmesi gibi sunmayın; finansmanın kamuda kaldığını ve 'yarı piyasa' kavramının neden önemli olduğunu Le Grand'a dayanarak açıklayın.
Bağlantılı kavramlar
Yeni kamu işletmeciliğiSatın alıcı-sağlayıcı ayrımıYönetilen rekabet
Derinleşmek için
- Enthoven (1985), Reflections on the Management of the National Health Service, Nuffield Provincial Hospitals Trust
- Le Grand ve Bartlett (1993), Quasi-Markets and Social Policy
- Le Grand, Mays ve Mulligan (1998), Learning from the NHS Internal Market