Hastanede sağlık hizmeti alan bireye ne denir?
Cevabımı yazarak çalışmak istiyorum
Klavyeyle: Boşluk kartı çevirir, 1 2 3 değerlendirir.
Senin cevabın
Kısa cevap
Hastanede hizmet alan bireye mevzuatta ve gündelik kullanımda en yaygın olarak ‘hasta’ denir. Ancak literatürde müşteri, danışan, hizmet alan (hizmet kullanıcısı) ve paydaş terimleri de kullanılır. Bu terimler nötr değildir: her biri hizmet ilişkisine farklı bir bakışı, yani tıbbi, piyasa temelli, ilişkisel veya hak temelli bir yaklaşımı yansıtır. Doğru cevap, terimin hangi bağlamda ve hangi yaklaşımla kullanıldığını göstermektir.
Ana noktalar
- Hasta (patient): Latince ‘acı çeken’ kökünden gelir. Biyomedikal ve geleneksel hekim-hasta ilişkisini yansıtır; edilgenlik ve paternalizm çağrışımı nedeniyle eleştirilir.
- Müşteri (customer): TKY ve yeni kamu işletmeciliğinin terimidir; seçim, memnuniyet ve hizmet kalitesini öne çıkarır. Bilgi asimetrisi ve ödeme gücünden bağımsız ihtiyaç nedeniyle sağlıkta sınırlı geçerlidir.
- İç ve dış müşteri: TKY'de çalışanlar iç müşteri, hasta ve yakınları ile ödeyiciler dış müşteri sayılır; bu ayrım hastanede süreç zincirini görünür kılar.
- Danışan (client): Psikiyatri, psikoloji ve sosyal hizmet alanlarında kullanılır; profesyonel ile kişi arasında daha eşit ve gönüllü bir ilişkiyi ifade eder.
- Hizmet alan ve kullanıcı (service user): Hak temelli yaklaşımı yansıtır; kişiyi hizmetin aktif ortağı ve hak sahibi olarak konumlandırır.
- Paydaş (stakeholder): Freeman'ın (1984) paydaş kuramından gelir; hastayı, örgüt kararlarından etkilenen ve onları etkileyen birçok gruptan biri olarak görür.
- Değerlendirme: Hasta merkezli bakım yaklaşımı, terimden bağımsız olarak kişinin değerlerini, tercihlerini ve özerkliğini merkeze almayı amaçlar; terim seçimi bu anlayışın göstergesidir.
Türkiye boyutu
Hasta Hakları Yönetmeliği (1998) ‘hasta’ terimini esas alır ve hastayı ‘sağlık hizmetlerinden faydalanma ihtiyacı bulunan kimse’ olarak geniş biçimde tanımlar. Sağlıkta Dönüşüm Programı döneminde ‘hasta memnuniyeti’ ve ‘hasta ve çalışan güvenliği’ söylemi öne çıkmış, GSS mevzuatında ise ‘sigortalı’ ve ‘hak sahibi’ terimleri kullanılmıştır.
Sınav ipucu
Tek kelimelik cevap vermeyin. Terimleri yaklaşımlarla eşleştirip mevzuattaki kullanımı belirtirseniz jürinin beklediği kavramsal tartışmayı yapmış olursunuz.
Bağlantılı kavramlar
Hasta merkezli bakımİç ve dış müşteriPaydaş kuramıHasta hakları
Derinleşmek için
- Tengilimoğlu, Akbolat ve Işık, Bölüm 17 ve 18
- Freeman (1984), Strategic Management: A Stakeholder Approach